Juli 1999

Nee, geen Lewinsky-achtige ontboezeming: Prins Bernhard had ik twee keer (940.53161 AKK) is een boek vol jeugdherinneringen aan de 2e W.O. De schrijver was zeven jaar toen de oorlog uitbrak en herinnert zich de gebeurtenissen vanuit een kinderoogpunt, net als veel van onze lezers. Daarom is het zo herkenbaar.

P.T. van den Akker groeide op in een gereformeerd/hervormd gezin en de leerstellingen van de kerk kleurden sterk de manier waarop men reageerde op de oorlog, maar ook de hele manier van leven. Ter illustratie van welke preken, welke lectuur in de christelijke tijdschriften en welke (clandestien beluisterde) radiotoespraken de denkwijze beïnvloedden, wordt er een keuze van tien als bijlage gegeven aan het eind van het werk.

 

De Tweede W.O. werd op meerdere fronten gevoerd. Peter Schumachers Ogenblikken van genezing (959.8 SCH) is zowel autobiografie als geschiedschrijving. Hij groeide op in het Indië van net voor, tijdens en na de oorlog en leefde meer tussen de politiek door dan ermee, zoals dat wel meer met kinderen gaat.

In latere jaren heeft hij de politieke gebeurtenissen achterhaald en ze in dit boek verweven met zijn eigen herinneringen, die als krenten het geschiedenisbrood smaak geven. En laat ik er meteen bij zeggen dat het toch al geen dróóg brood was.

Weet u dat er bij de balie een lijst beschikbaar is van auteurs die boeken met een Indische achtergrond geschreven hebben?

 

Hoewel het mijn persoonlijke ambitie niet zou zijn om zo primitief te reizen als Dolf de Vries blijkens zijn boek Indonesië in een rugzak (915.98 VRI) doet, is het wel heel interessant om erover te lezen.

Hij ziet daardoor heel wat meer afgelegen plaatsen en ontmoet de echte inheemse bevolking, en natuurlijk andere backpackers uit allerlei landen. Hij weet er smakelijk en zonder overdrijving over te vertellen. Achterin geeft hij nog wat beproefde adressen voor hen die het ook willen proberen.

 

Als iemand Herman Heijermans noemt, zegt mijn schoolgeheugen ‘Op hoop van zegen’. Maar ergens daar achter vandaan kwam opeens het woord Falklandjes kruipen en ik ging natuurlijk meteen op zoek. Daar hebben we tenslotte dat handige cataloguskabinet voor.

En ja hoor, Keur uit de beste vertellingen van Samuel Falkland (839.31301 HEY-FAL). Heijermans schreef deze columns in het Handelsblad in het begin van de 20e eeuw. Het soort dat later door Carmiggelt gestroomlijnd werd voortgezet.

Je ontmoet er allerlei gewone (en soms wat rare) mensen in, uit een tijd toen men nog uitsluitend met rijtuigen of met de trein reed, kolommen cijfers zonder telmachine optelde en een kachel-in-de-woonkamer de enige verwarming was in huis. Ze geven een verstild beeld van het volksleven in die tijd en het viel me op dat ze na al die jaren nog zo leesbaar zijn.

 

Je hebt essays en essays. Van al die soorten zijn we goed voorzien bij de bibliotheek. Het woord roept een soort geleerdheid op en veronderstelt een zekere diepte van nadenken.

Nou kun je daarvoor terugschrikken en denken dat essays droog zijn, of te gespecialiseerd van onderwerp, maar dan loop je de kans dat je wel iets mist.

Neem nou een boek als Wonen aan de zuidkant (839.324 KER) van Libert vander Kerken. Dat is het soort boek waarvan een gewoon mens als ik bij het eerste hoofdstuk al van die plezierige kriebels in zijn maag krijgt. Een soort opwinding veroorzaakt door herkenning.

Want bij wat die man schrijft ben je geneigd breed glimlachend te knikken. Hij weet onder woorden te brengen wat je zelf ook voelt, maar nooit zo mooi en doordacht zou weten te zeggen. Hij moedigt je aan de waarden van de wereld om je heen in twijfel te trekken en wat mij aangaat kunnen we dat niet genoég doen. Toch is Vander Kerken geen heilige-huisjesschopper.

Een bundel goede essays is misschien het best te vergelijken met een doos heerlijke bonbons met verschillende vullingen: terwijl je nog proeft en geniet van de ene, kijk je toch al uit naar de volgende.

 

Advertenties

Tags: , , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s