Juli 2014

Wat een ontzettend aardig boek is Eeuwelingen (OORD), geen roman, al staat het daar wel, maar een serie interviews met honderjarigen. Bij de eeuwwisseling in 2000 kwam Steffie van den Oord op het idee om mensen die die hele afgelopen eeuw meegemaakt hadden te interviewen voor de radio. Het was niet moeilijk om die mensen op te sporen, want er bleek iemand te zijn die als hobby een archief over ze heeft aangelegd. Het was dus een kwestie van contact leggen, afspraken maken en bij elk van de 22 uitgekozen over-de-honderd-jarigen een paar keer langs gaan met de recorder. Het mooie is dat Steffie, behalve een korte inleidende alinea over elke geïnterviewde, zelf helemaal buiten beeld blijft. Geen sturende vragen, geen concluderende opmerkingen die nergens op slaan, gewoon laten praten, al ging dat, zoals ze zelf in het voorwoord zegt, wel eens heel langzaam en moeizaam. Er komen de meest uiteenlopende mensen aan het woord, zowel mannen als vrouwen, en wat een prachtig beeld krijg je dan van die voorbije eeuw zoals de gewone man/vrouw die ervaren heeft. Er is er niet één uit te pikken om extra aandacht aan te geven, ze zijn allemaal even interessant, soms bijna vertederend, maar een man die schoolhoofd werd hoewel hij zelf niet eens de lagere school had afgelopen vond ik toch wel héél bijzonder. En ik kom tot de conclusie dat je de meeste kans hebt op een lang leven als je de handen uit de mouwen weet te steken, het leven neemt zoals het komt en er geen grote klaagpartij van maakt. Een redelijke gezondheid is wel mooi meegenomen natuurlijk.

 

Dat Niccolò Ammaniti goed kan schrijven heb ik u al eens eerder verteld. Hij verdient er prestigieuze prijzen mee. Ik las zijn derde boek Zo God het wil (AMMA) een paar jaar geleden in het Engels en zie nu tot mijn vreugde dat onze bibliotheek het in het Nederlands gekregen heeft. Het is het verhaal van het jongetje Cristiano en zijn chaotische leven. Cristiano zou dat best anders willen, maar hij heeft alleen een vader en die drinkt, zit zonder werk ook, chronisch geldgebrek natuurlijk en daardoor een permanent rothumeur, waar Cristiano dan de dupe weer van is. Vader Rino heeft een paar vrienden, ook al van die wankele karakters, en samen besluiten ze een overval te gaan plegen om aan geld te komen. Natuurlijk gaat er van alles fout, dat voel je aankomen, maar Ammaniti weet al die karakters prachtig te beschrijven. Een nogal aards boek, maar het gaat hier dan ook over mensen met weinig opleiding en een vrij beperkte vocabulaire, daar kun je niet de meest gekuiste taal van verwachten. Maar het verhaal is heel knap inelkaar gezet en je gaat na een paar bladzijden al van Cristiano houden.

 

Bekentenissen van een nieuwsgierig mens (ASSC) noemde Maarten Asscher zijn korte overdenkingen, een boekje dat bol staat van ‘quotable quotes’, wat per definitie grote leesbaarheid garandeert. Jarenlang liep Asscher met een aantekenboekje rond, sliep ermee naast zijn bed, om wat hij zag of wat hem inviel later uit te werken tot een stukje. Zo kom je de dure fles port tegen, het overgebleven stuk muur uit 1288, het speciale verhaal over de omslagfoto van het boek, de berekening dat er maar 85 generaties hebben geleefd sinds de oude Grieken – in ben niet goed in rekenen en zou tien maal zoveel ook geloofd hebben – de gevolgen die Armstrongs maanwandeling had voor meneer Gorsky, en een van de hoogtepunten: Napoleons bezoek aan Alkmaar. Van die weetjes waar je best zonder kunt, maar die toch iets aan je leven toevoegen. De synchroniciteit van het stukje over de 2e WO ontvoering op Kreta, waar ik notabene net een nieuwuitgekomen Engels boek over had gelezen terwijl ik voordien nog nooit van die gebeurtenis gehoord had, was mooi meegenomen. Dit alles geschreven in een huiselijk-vertellende stijl, een combinatie van observatie en speculatie die het bijzonder goed doet.

 

Dat kun je soms hebben – hoewel helaas niet vaak genoeg – dat een boek zo’n indruk op je maakt dat je niet weet wat je erover zeggen (of schrijven) moet. Je staat met een mond vol tanden, of in dit geval met een computer vol onrangschikbare letters. Ik vond er zoeen bij onze romans, helemaal niet nieuw, maar nog niet vaak uitgeleend: Pelgrim (FIND) door Timothy Findley. Meer dan 500 blz. maar in drie dagen had ik het uit, want ik kon het niet wegleggen. Geen lichte lectuur, je schiet er niet zomaar even doorheen, een boek met ongelofelijke diepgang.

Een man zonder voornaam, hij heet alleen maar Pelgrim, en hij leeft altijd al, door de eeuwen heen. Hij kan zich Troye herinneren en al die levens daarna, hij kende Leonardo da Vinci en Oscar Wilde en zoveel anderen. Hij was soms man, soms vrouw, herinnert zich geen enkele jeugd, het begint altijd plotseling bij 18 en hij kan niet sterven. Pelgrim heeft er zo ontzettend genoeg van, hij wil niets liever dan dood (= eeuwige rust), maar het lukt niet, zijn zelfmoordpogingen lopen op niets uit. Hij komt in 1912 terecht in de beroemde Burghölzlikliniek in Zwitserland onder behandeling van dr. Carl Gustav Jung. Pelgrim wil aan Jung bewijzen dat hij een groot probleem heeft, dat hij niet sterven kan; Jung wil Pelgrim bewijzen dat hij, Pelgrim, krankzinnig is en behandeld moet worden. Jung is eigenlijk de tweede hoofdpersoon in het boek, zijn privéleven is meesterlijk verweven in het verhaal – hoewel er enige dichterlijke vrijheid genomen wordt – en door het grote aantal historische figuren wint het verhaal steeds meer aan geloofwaardigheid. De filosofische en religieuze beschouwingen worden afgewisseld door de ondergrond van avontuur, als Pelgrim probeert, en erin slaagt te ontsnappen aan wat hij als een gevangenis beschouwt, en door de inhoud van Pelgrims dagboeken, die Jungs vrouw Emma als zijn trouwe researcher voor hem doorneemt, die licht werpt op zijn lange verleden.

Een boek dat zinnen als de volgende bevat is waard om gelezen te worden!

Wat het leven van ons verlangt is dat we meer doen dan het alleen ondergaan. Het vraagt van ons dat we zowel de beperkingen als de mogelijkheden ervan accepteren, terwijl het tegelijkertijd van ons eist dat we de grenzen ervan verleggen en de onsterfelijkheid trachten te bereiken.

 

Advertenties

Tags: , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: