Schone kunsten – Juli 2015

IkKomTerugIk kom terug (DIS) is een kroniek, zowel van een leven als van een sterven. Het is ook, wat mij aangaat, het beste boek dat Adriaan van Dis ooit geschreven heeft. Zijn moeder is de hoofdpersoon, hij zelf is de tegenspeler. Nooit heeft moeder over haar vroegere leven willen praten, altijd was alles versluierd en geheimzinnig. En dan was er ook nog altijd die kist, die op slot zat en waar niemand in mocht kijken. Het deed de moeder-zoon verhouding geen goed. Maar nu is moeder 97 en ze wil sterven, ze heeft zwaar genoeg van het leven en of Adriaan haar daar maar even bij wil helpen? ‘Kun je een pilletje voor me regelen?’ Dat is de hefboom waar zoon al die jaren op gewacht heeft. Hij wil zijn best wel doen om dat pilletje te pakken te krijgen, maar daar moet van haar kant wat tegenover staan, dan moet ze nu toch maar eens over het verleden vertellen. En dat gebeurt, met horten en stoten, met oude foto’s en vergeelde brieven, met geharrewar over moeders dagelijks leven, het niet-eten, de vervuiling, de weerbarstigheid. Hij verhuist ervoor van Parijs naar Nederland, is op afroep beschikbaar op de onmogelijkste tijden, praat soms twee keer per dag met haar door de telefoon en hij maakt eindeloze aantekeningen. Niet alleen van wat moeder – vaak onsamenhangend en tegenstrijdig – vertelt, maar ook van wat hij er zelf bij voelt en hoe het er in die bejaardenflat aan toe gaat. ‘Ons boek’, noemt moeder het. Een menselijk document van de eerste orde is het resultaat, zo kan het alleen worden als je je gevoelens zonder rem of filter onder woorden brengt. Ik denk dat je leven daarna nooit meer helemaal hetzelfde kan zijn. En érgens in die beschrijving van haar laatste maanden zit ook een heel klein spoortje van wraak op al die jaren van zwijgen. Of verbeeld ik me dat nou?

EenSchitterendeMislukkingIn Een schitterende mislukking (HALL) gaat het om een landgoed: de Valkenhof, al twee eeuwen in het bezit van dezelfde familie, ‘eigenlijk te leen van het volgende geslacht’. Zo zien ze het, net als in de reclame van een bekend horlogemerk. Maar de huidige eigenaar wordt ziek, moet noodgedwongen het huis en wat erbij hoort al doorgeven aan de volgende in de rij van geslachten en alleen zijn jongste zoon is bereid dat op zich te nemen. Dat is een opoffering, hij en zijn vrouw moeten er een veelbelovende diplomatencarrière voor laten varen, maar ze doen het en ze zetten zich er meer dan 25 jaar met hart en ziel voor in. Toch is dit niet alleen het verhaal van het huis, al neemt het een belangrijke plaats in, ook in het leven van hun goede vrienden. Die groep is al van de universiteit af een hecht geheel, de man en de vrouw (niemand heeft een naam in dit boek), de kunstenares, de zakenvrouw, de wiskundige en de arts. Elk jaar in november houden ze het jaardiner in de eetkamer van de Valkenhof en elk jaar is er een ander aan de beurt om de jaarrede te houden, waarvan de tekst later bijgevoegd wordt in het speciale boek. Auteur Alfred van Hall vertelt ook de verhalen van de vrienden en laat ze hun jaarrede houden. Al lezend leer je ze allemaal kennen. Ze hebben diepe gesprekken over de zin van het leven, het bestaan van de ziel, de rol van kunst in een mensenleven. Ik moet bekennen dat die gesprekken, ondanks het feit dat ze niet altijd in logische, levenechte taal worden gehouden, mij zeer aanspraken. Vaak wordt er verwezen naar een plafondschildering in de eetkamer, die de strijd tussen Job en God voorstelt. Job, wat mij aangaat het mooiste boek van de Bijbel. En net als bij Job haken er hier ook een paar vrienden af, kan de vriendschap de tand des tijds uiteindelijk toch niet weerstaan.
En het gaat niet goed met de Valkenhof, er is steeds minder geld om zo’n groot landgoed te onderhouden en uiteindelijk moet het verkocht worden. De man, die inmiddels zijn vrouw ook al kwijt is geraakt, moet afscheid nemen van zijn geliefde huis en hij voelt dat als gefaald hebben, missie mislukt. Het positieve element op het eind komt van de twee overblijvende vrienden, die hem toch hoop voor de toekomst weten te geven. Als je zelf ooit afscheid genomen hebt van een geliefd huis, waarvan je dacht er nooit weg te zullen gaan, kun je nog eens te meer met deze man meevoelen.

SchoneKunsten

In Schone Kunsten (HART) neemt Corine Hartman ons mee terug naar Lichtenvoorde in de Achterhoek, waar haar vorige boeken ook spelen. Politieinspecteur Nelleke de Winter krijgt de zaak te onderzoeken van een jonge vrouw die dood in een kunstgalerie is gevonden. Lang voor ze daarvan de oplossing vindt, krijgt ze bovendien ook nog bericht dat een kindermoordenaar die zijn tien jaar heeft uitgezeten, vrijgekomen is en bedreigingen aan Nellekes adres heeft geuit. Een grote stoet van personages passeert de revue, terwijl Nellekes privéleven zich op de achtergrond ook kleurrijk afspeelt. Haar verleden als geadopteerd kind en het verlies van haar eigen dochtertje, dat jaren geleden gekidnapt is, spelen haar nog steeds parten en sommige aspecten van deze nieuwe moordzaak brengen de herinneringen daaraan in alle hevigheid terug. Het boek begint eigenlijk vrij kalm, maar de spanning escaleert, zodat je het niet weg wilt leggen voor je het uit hebt.

BruggeEnHaarPracht

Er was een discussieprogramma op de Nederlandse BVN zender, of België werkelijk het lelijkste land ter wereld is, zoals een of andere architect heeft beweerd. Nou mag ik er zelf graag rondreizen en ik vind heel wat streken daar mooier dan wat je in Nederland vindt. Het feit dat de bouwstijl onmiddellijk als je de grens over bent zo radicaal anders is, is ook geen nadeel. Maar voor de zekerheid toch een paar boeken uit onze bibliotheek meegenomen om nog eens te kijken. Eerst Brugge en haar pracht (914.931 BRU), een boek vol foto’s over al die mooie gebouwen en plekjes in mijn lievelingsstad. Een paar jaar geleden kochten we er bijna een huis en we betreuren het nog dat dat door lokale ambtenarij niet doorging. Wat bouwden ze toch mooi in vroegere eeuwen en wat hebben de Belgen dat goed bewaard. Een stad met sféér.
365DagenBelgië

En als je foto’s van de rest van België zoekt, is 365 Dagen België (914.93 MOO) je van het. Je zou dus in theorie een heel jaar elke dag een ander mooi en interessant plekje daar kunnen bezoeken. Zwemmen in de warme baden van Spa, zien hoe de 19e eeuwse scheepsliften werken, de Pottenfontein in Olen bekijken – bierpullen met meerdere oren met het verhaal van Keizer Karel er achter – en het ‘glaspaleis’ van koning Leopold II bezoeken, met de mooiste verzameling oranjebomen ter wereld, zo mooi dat de koning ervoor koos om in die serre te sterven. Dat geeft de term ‘to die for’ weer een heel nieuwe betekenis. Het lelijkste land ter wereld? Daar ben ik het echt niet mee eens.

Advertenties

Tags: , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s